Estrella Acosta: “Vrouwen hebben een belangrijke rol gespeeld in de geschiedenis van de Cubaanse muziek”

In je nieuwe programma Mujeres de Luna speel je allerlei liedjes van vrouwelijke Cubaanse singer-songwriters. Je noemt ze mujeres de luna oftewel ‘maanvrouwen’. Waarom?
“De maan heeft invloed op het leven op aarde. Zeker op vrouwen. Onze cyclus is in harmonie met die van de maan. Dat beïnvloed weer onze energie, stemming en inbeeldingsvermogen. Ik associeer de maan met geboorte, inspiratie en creativiteit, vandaar de titel Mujeres de Luna.”

Je speelt werk van  María Cervantes, María Teresa Vera, Margarita Lecuona en vele anderen. Ze hebben een belangrijke rol gespeeld in de geschiedenis van de Cubaanse muziek. Braken deze vrouwen met de traditionele muziekvormen van Cuba?
“Zeker aan het begin van de 20ste eeuw, toen vrouwen nog geen stemrecht hadden en van hun verwacht werd dat ze trouwden en de kinderen opvoedden. Desondanks vertegenwoordigden ze al lange tijd de Cubaanse muziek. Ze speelden in de beste clubs en studio’s van Havana en New York en braken massaal met de traditie door Afrikaanse invloeden te gebruiken in hun muziek. Veel vrouwen behoorden cultureel gezien tot de Afro-Cubaanse religie Santeria. Het lukte hun om populaire muziek habanera, bolero, danzón te mixen met Afrikaanse muziek overgewaaid door de slavernij. Deze mix werd nauwelijks getolereerd door de gemeenschap, en zeker niet als het gespeeld werd door een vrouw! María Cervantes is een goed voorbeeld. Ze kreeg een klassieke muzikale opleiding van haar beroemde vader, pianist en componist Ignacio Cervantes. Toch zong ze allerlei stijlen populaire Cubaanse muziek, Afro-Cubaanse ritmes inbegrepen. Ze maakte zich deze Afrikaanse swing eigen in haar pianospel. Tijdens haar tweejarig verblijf in New York in 1930, bood Columbia Records haar een contract aan om twintig stukken op te nemen op een 78-toerenplaat.”

Hoe lang speel je al hun liedjes?
“Ik zing al heel lang de songs van vrouwelijke Cubaanse componisten. Maar ze worden te weinig genoemd. Ik wil het Nederlandse publiek kennis laten maken met hun muziek. Ik ken niet veel mensen buiten Cuba die een dergelijk programma hebben, helemaal opgedragen aan de vrouwelijk Cubaanse songwriters.”


Op gitaar links: María Teresa Vera (1895-1965)

Waar zingen deze vrouwen over?
“Over vele onderwerpen. Natuurlijk over de liefde, dat is het meest bezongen onderwerp. Niet perse de liefde voor iemand, maar ook de liefde voor de natuur. Maar ze gaan ook over trots en rechtvaardigheid, het nieuws van de dag en zijn zo liedjes waarop je kunt reflecteren om de wereld van vandaag te kunnen begrijpen.”

Waarom is de Cubaanse song zo mooi?
“Er zijn zoveel muzikale stijlen in Cuba. Door de Amerikaanse kolonisatie is de Cubaanse cultuur opgebloeid. Vanuit een rijke klassieke traditie ontstonden er vele stijlen, zoals de Habanera, die later in Argentinië uitgroeide tot Tango. Maar ook de jazz is natuurlijk enorm beïnvloed door Afro-Cubaanse ritmes door nauwe banden tussen Havana en New Orleans. En jazz heeft ook onze muziek beïnvloed.”

Je groeide zelf op in Cuba, het land waar muziek dé levensbron is. Of is dat een misverstand?
“Muziek is zeker belangrijk in onze cultuur, maar niet het allerbelangrijkste in het leven. Andere kunstvormen zijn dat net zo goed. Kinderen worden zeker aangemoedigd om een instrument te leren bespelen en op feesten en familiebijeenkomsten wordt er flink gezongen en gedanst. Althans, zo ben ik opgegroeid. Ook toen we in de Verenigde Staten woonden, danste iedereen op de muziek van Trio Matamoros of zongen we elkaar serenades toe.”


Marta Valdés (1934)

Je studeerde antropologie. Wanneer kwam je er achter dat je wilde zingen?
“Dat weet ik al vanaf dat ik heel klein ben. Ik trad al op voor gasten thuis toen ik vijf jaar oud was. Mijn ouders wilde graag dat ik ging studeren. Dus heb ik gekozen voor antropologie en studeerde af in culturele antropologie, gespecialiseerd in Latijns Amerika. Na mijn afstuderen ben ik direct gaan zingen. Maar die studie heeft me zeker geholpen mijn horizon te verbreden.”

Al lange tijd woon je in Nederland. Zie je jezelf als een vertegenwoordiger van de Cubaanse muziek? 
“Dit project baseert zich op historische liedjes uit Cuba, maar laat ook vele invloeden zien met name uit de jazz en de klassieke wereld. Je hoort Cubaanse stijlen, maar ook uit Venezuela, Curaçao and Brazilië. Al die nummers werden op een geweldige manier gearrangeerd. Het klinkt fris en daar ben ik erg blij mee.”

Estrella Acosta
Mujeres de Luna
Vrijdag 26 mei in De Doelen

www.estrellaacosta.com

Op het programma van Estrella Acosta staat werk van María Cervantes (1885-1981), María Teresa Vera (1895-1965), Margarita Lecuona (1910-1981), Teresita Fernández (1930-2013),  Elda Carrillo (1933-2009), Marta Valdés (1934), Liuba María Hevia (1964), Lázara Ribadavia (1966) en Yaima Orozco (1980). 

Share
Translate »